เมื่อ ‘ชาร์ลี แชปลิน’ ใช้อารมณ์ขันผลักดัน สวัสดิภาพแรงงาน soft power แบบไม่ต้องพูดเยอะ
1 พฤษภาคม คือวันแรงงานสากลของทุกปี ซึ่งถือกำเนิดขึ้นมาเพื่อรำลึกเหตุการณ์การต่อสู้เพื่อเรียกร้องสวัสดิภาพแรงงาน และตระหนักถึงความสำคัญของแรงงานในฐานะมนุษย์ผู้มีชีวิตจิตใจ โดยหนึ่งในผู้ที่ขับเคลื่อนประเด็นดังกล่าวตามวิถีความถนัดของตนนั้นคือ “ชาร์ลี แชปลิน” ศิลปินผู้ใช้อารมณ์ขันผ่านจอภาพยนต์เป็นเครื่องมือการต่อสู้อย่างหนึ่ง ชาร์ลี แชปลิน เกิดเมื่อปี ค.ศ.1889 ที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เขาเติบโตมาในครอบครัวที่ยากลำบาก และเป็นเวลาเดียวกันที่กรุงลอนดอนกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านหลังจากเข้าสู่ยุคอุตสาหกกรม โดยกว่าที่ผู้คน (ลูกจ้าง-นายจ้าง) จะปรับตัวให้อยู่ร่วมกันในยุคใหม่ได้อย่างสันติสุข ก็ต้องสังเวยมาด้วยความทุกข์ยากของแรงงานชนชั้นล่างจำนวนมาก ส่งผลให้ลอนดอนในเวลานั้นเต็มไปด้วยความแออัด สกปรก และอันตราย โดยบ้างก็ว่าช่วงนั้นเป็นยุคมืดของลอนดอนด้วยซ้ำไป เปรียบเทียบง่ายๆ “ชาร์ลี แชปลิน” ลืมตาดูโลกหลังจากที่ “แจ็กเดอะริปเปอร์” ตระเวนก่อเหตุฆาตกรรมในย่านเสื่อมโทรมได้ 1 ปี จากนั้นเมื่ออายุ 18 ปี “ชาร์ลี แชปลิน” ได้ไปถึงแผ่นดินอเมริกาในฐานะนักแสดง จนเขาเริ่มมีชื่อเสียง / เงินทอง มากขึ้น แต่มิวาย ความระส่ำระสายของชนชั้นกรรมาชีพไม่ได้จำกัดอยู่แค่ลอนดอน แต่ทว่ากำลังเกิดขึ้นกับทั้งโลก และแน่นอนว่า การจะเข้าใจอารมณ์ขันของมนุษย์ได้ ก็จำต้องเข้าใจความเป็นมนุษย์ก่อน โดย “ชาร์ลี แชปลิน” ก็เป็นหนึ่งในนั้นที่พึงสังวรถึงความทุกข์ยากแห่งชีวิต และความสนใจในเรื่องนี้จึงนำไปสู่ตัวละคร “คนจรจัด” (The Tramp) อันเป็นภาพจำอมตะจนถึงทุกวันนี้ กระทั่งราวๆ 20 ปีต่อมา อเมริกาก็เข้าสู่ยุค “ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่” (The Great Depression 1929 -1939) ซึ่งเป็นภาวะแห่งความแร้นแค้น ว่างงาน และกระวนกระวาย ซึ่งประชาชนจำนวนมากกำลังเผชิญชะตากรรมความลำบาก และในช่วงเวลานั้นเอง “ชาร์ลี แชปลิน” จึงได้ออกผลงานภาพยนต์ที่สะท้อน ‘หัวอกแรงงาน’ และจิกกัด ‘ทุนนิยมอุตสาหกรรม’ เอาไว้อย่างเจ็บแสบ ด้วยผลงานที่ชื่อ “Modern Times” (1936) ซึ่งวิพากษ์ถึงความขาด/ไร้มนุษยธรรมในการจ้างงาน แค่ฉากเริ่มต้นของเรื่อง ก็เปิดด้วยภาพตัดสลับระหว่าง ‘ฝูงสัตว์ที่กำลังวิ่งอยู่ในคอกอย่างเบียดเสียด’ กับ ‘คนเมืองที่แออัดจากรถไฟไปสู่โรงงาน’ ซึ่งเปรียบเทียบสภาพการณ์ใช้แรงงานคนไม่ต่างจากสัตว์ โดยแกนหลักของ “Modern Times” ถูกถ่ายทอดผ่านตัวละครหลักซึ่ง “ชาร์ลี แชปลิน” ได้แสดงเป็นคนงานในโรงงาน
